Βοήθεια
1. Γενικά
2. Βασικά εργαλεία
3. Διαθέσιμη περιβαλλοντική πληροφορία
3.1. Βασικά παραδείγματα απεικόνισης της περιβαλλοντικής πληροφορίας
3.2. Η χρήση διαφάνειας
4. Η εύρεση σημείου και οικισμού
5. Συνοδευτική φόρμα καταγγελίας
6. Περιπτώσεις ασυμβατότητας υποβάθρων
7. Τεχνικά χαρακτηριστικά
Ανοίγοντας τη Βάση Δεδομένων του WWF-Ελλάς ο χρήστης/επισκέπτης βλέπει μια αρχική οθόνη, όπου δίνεται μια σύντομη περιγραφή του Οικοσκόπιου, με αναφορά στο περιεχόμενο, το σκοπό για τον οποίο σχεδιάστηκε, καθώς και τους χορηγούς που με τη βοήθειά τους επέτρεψαν τη δημιουργία του.

Επιλέγοντας "Οικοσκόπιο" ανοίγει η παρακάτω οθόνη, που με τη σειρά της αποτελείται από 6 βασικές ενότητες:
- Την περιοχή του χάρτη
- Την αναδιπλούμενη λίστα επιλογών στα αριστερά του χάρτη
- Τα εργαλεία πλοήγησης και διαμόρφωσης της εμφάνισης (μεγέθυνση κλπ) δεξιά και πάνω
- Τα πεδία εύρεσης σημείου και οικισμού με απευθείας πληκτρολόγηση στα δεξιά του χάρτη
- Τις επιλογές βοήθειας, γενικών πληροφοριών και σχετικών ιστοσελίδων (links) ακριβώς πάνω από το χάρτη
- Τον πίνακα απεικόνισης των περιγραφικών αποτελεσμάτων αναζήτησης ακριβώς κάτω από το χάρτη

Τα στοιχεία της βάσης θα εμπλουτίζονται διαρκώς, χωρίς όμως να επηρεαστεί η βασική της δομή.
Τέσσερα διαφορετικά εργαλεία προσφέρονται για την πλοήγηση, μετακίνηση και εμφάνιση των δεδομένων στο χάρτη:
Για διαδοχική μεγέθυνση
και σμίκρυνση
. Στην περίπτωση που ο χρήστης επιθυμεί να εστιάσει σε συγκεκριμένη περιοχή αρχικά πρέπει να επιλέξει το αντίστοιχο σύμβολο, να το τοποθετήσει στο χάρτη στο σημείο ενδιαφέροντος και στη συνέχεια με διαδοχικά «κλικ» του ποντικιού να φτάσει στο επίπεδο μεγέθυνσης που εξυπηρετεί την καλύτερη απεικόνιση των πληροφοριών. Με αντίστοιχο τρόπο χρησιμοποιείται το εργαλείο της σμίκρυνσης, το οποίο λειτουργεί αντίθετα. Εφόσον χρησιμοποιείται ο Internet explorer, ανάλογα με το εργαλείο που επιλέγεται αλλάζει αντίστοιχα και η εμφάνιση του δείκτη. Η επιλογή αυτή δεν υποστηρίζεται από τον Firefox Mozilla ή τον Google chrome.
Από το ίδιο μενού ο χρήστης μπορεί επίσης να επιλέξει συγκεκριμένη περιοχή ενδιαφέροντος με το σύμβολο
, το οποίο σημειώνεται ότι δε λειτουργεί με σύρσιμο του δείκτη ή μεγεθυντικό παράθυρο (zoom box), αλλά με απλή τοποθέτηση του κέρσορα στην επιθυμητή θέση στο χάρτη και «κλικ» του ποντικιού.
Με το σύμβολο
ο χρήστης μπορεί να εμφανίσει τις περιγραφικές πληροφορίες που αντιστοιχούν σε μια περιοχή του χάρτη, κάνοντας ένα «κλικ» με το ποντίκι. Όταν χρησιμοποιούμε το συγκεκριμένο σύμβολο ο χάρτης «κεντράρει» στο σημείο που έχει επιλεγεί. Για να λειτουργήσει καλύτερα το ίδιο εργαλείο και προκειμένου να επιστρέψει ακριβείς πληροφορίες για ορισμένα επίπεδα πληροφορίας (π.χ. οικισμοί/περιβαλλοντικά στοιχεία) θα πρέπει να έχει προηγηθεί σημαντική μεγέθυνση στο χάρτη, ώστε ο χρήστης να μπορεί να επιλέξει με ακρίβεια ακόμα και τα πιο μικρά στοιχεία που απεικονίζονται.
Επιπλέον προσφέρεται η δυνατότητα εναλλαγής ανάμεσα σε 6 διαφορετικές κλίμακες, τις συνηθέστερες, τις οποίες ο χρήστης μπορεί να επιλέγει ανάλογα με την περιοχή του χάρτη που επιθυμεί να βλέπει. Με την επιλογή «Πλήρης Κλίμακα» ο χρήστης επιστρέφει στο συνολικό χάρτη της Ελλάδας, διατηρώντας ωστόσο όλα τα επίπεδα πληροφορίας που είναι ενεργά στην αναδιπλούμενη λίστα επιλογών, για μια γενική επισκόπηση των δεδομένων.
Κάθε φορά που ο χρήστης της εφαρμογής επιθυμεί να απεικονίσει μια επιπλέον πληροφορία ή να αφαιρέσει μια υπάρχουσα θα πρέπει, αφού την επιλέξει/απεπιλέξει αντίστοιχα από τη λίστα, να πατά με το ποντίκι του υπολογιστή το σύμβολο της ανανέωσης του χάρτη (όχι enter).
Εναλλακτικά μπορεί να επιστρέψει απευθείας στο χάρτη με τις αρχικές ρυθμίσεις (εμφάνιση μόνο των επιπέδων διοικητικής διαίρεσης), επιλέγοντας το σύμβολο της επαναφοράς του χάρτη στην αρχική κατάσταση.
3. Διαθέσιμη περιβαλλοντική πληροφορία:
Για την απεικόνιση της διαθέσιμης πληροφορίας ο χρήστης μπορεί να επιλέξει με το ποντίκι του υπολογιστή οποιαδήποτε από τις βασικές κατηγορίες της αναδιπλούμενης λίστας (Διοικητική Διαίρεση, Τοπογραφικά Στοιχεία, Υδρογραφικά Στοιχεία, Περιβαλλοντικά Στοιχεία) κάτω από την οποία αναπτύσσονται επιπλέον επίπεδα πληροφορίας.
Εξαρχής είναι επιλεγμένα όλα τα επίπεδα διοικητικής διαίρεσης, έτσι ώστε ο χρήστης μεγεθύνοντας σταδιακά το χάρτη να μπορεί να δει την αντίστοιχη πληροφορία.
Εναλλακτικά ο χρήστης μπορεί να επιλέξει να εμφανίζονται ορισμένα μόνο από τα παραπάνω θεματικά επίπεδα, δυνατότητα που προσφέρεται για το σύνολο των δεδομένων που περιέχει η βάση. Το επίπεδο των Περιφερειών παραμένει μόνιμα επιλεγμένο, ως βασικό χαρτογραφικό υπόβαθρο.
Με τον τρόπο αυτό μπορούν να συνδυαστούν ποικίλες πληροφορίες από διαφορετικές θεματικές κατηγορίες, προκειμένου να εξυπηρετήσουν την επιθυμητή από το χρήστη απεικόνιση για τη σύγκριση στοιχείων.
Σημειώνεται ότι τα επίπεδα πληροφορίας δίπλα στα οποία απεικονίζεται ένας αστερίσκος (*) αφού επιλεγούν γίνονται ορατά στο χάρτη έπειτα από διαδοχικά zoom, ώστε να είναι ευδιάκριτα για την περιοχή ενδιαφέροντος και εύκολα επιλέξιμα, εφόσον στο επόμενο βήμα γίνεται η αναζήτηση της περιγραφικής πληροφορίας.
3.1. Βασικά παραδείγματα απεικόνισης της περιβαλλοντικής πληροφορίας:
Για λόγους κατανόησης όσων περιγράφηκαν παραπάνω, στο παράδειγμα που απεικονίζεται ο χρήστης έχει διατηρήσει επιλεγμένα όλα τα επίπεδα που αναφέρονται στη «Διοικητική Διαίρεση» και, επιπλέον από τα «Περιβαλλοντικά Στοιχεία», το επίπεδο των περιοχών του δικτύου Natura 2000.

Έχοντας κάνει διαδοχικά zoom
για να απεικονιστούν οι διοικητικές πληροφορίες και επιλέγοντας στη συνέχεια με το σύμβολο  να εμφανιστούν οι λοιπές περιγραφικές πληροφορίες για συγκεκριμένη περιοχή ανοίγει ο αντίστοιχος πίνακας των αποτελεσμάτων αναζήτησης.

Ο χρήστης μπορεί να έχει επίσης πρόσβαση σε βασικά κοινωνικοοικονομικά στοιχεία σε επίπεδο Δήμου (πηγή ΕΣΥΕ), όπως και σε ενημερωμένα στοιχεία για ενδημικά φυτικά είδη (πηγή βάση Chloris) σε επίπεδο Νομού, όπως φαίνεται παρακάτω.

Όπως εξηγεί και το σχετικό υπόμνημα, οι περιοχές του δικτύου Νatura 2000 εμφανίζονται με διαφορετικό χρώμα ανάλογα με το αν είναι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPA), Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (SCI) ή αν υπάρχει πλήρης αλληλοεπικάλυψη περιοχών (SPA/SCI). Στην ενότητα «Περιβαλλοντικά Στοιχεία» και για τις περιοχές του δικτύου Natura 2000 δίνεται επίσης η δυνατότητα να εμφανιστεί, επιλέγοντας «Οικότοποι», η χαρτογράφηση των οικότοπων.
Ζητώντας με
τις περιγραφικές πληροφορίες για τη συγκεκριμένη περιοχή και πατώντας «ανανέωση του χάρτη» εμφανίζονται ειδικότερες κατηγορίες των οικότοπων (κωδικός, τύπος, ερμηνεία) που περιέχονται σε αυτές. Με διαφορετικά χρώματα στο υπόμνημα εμφανίζονται οι συχνότεροι οικότοποι και οι οικότοποι προτεραιότητας. Ένα ποσοστό μικρότερο του 10% του συνόλου των οικότοπων δεν απεικονίζονται με διακριτά χρώματα, εμφανίζεται όμως η αντίστοιχη περιγραφική πληροφορία (κωδικός, τύπος, ερμηνεία). Αξίζει να σημειωθεί ότι η χαρτογράφηση των οικότοπων (πηγή ΥΠΕΧΩΔΕ) δεν είναι διαθέσιμη για τις ΖΕΠ που εντάχθηκαν πρόσφατα στο δίκτυο.
Κατ’ αντιστοιχία, μπορούν να εμφανιστούν και περιγραφικές πληροφορίες για τις χρήσεις γης κατά CORINE.

Σε κάθε περίπτωση και με οποιαδήποτε θεματικά επίπεδα ενεργά, ο χρήστης μπορεί επιλέγοντας «υπόμνημα» να ανοίξει σε ξεχωριστό παράθυρο το υπόμνημα των Οικοτόπων, όπως φαίνεται παραπάνω, όπως και το υπόμνημα των χρήσεων γης κατά CORINE.
Τα θεματικά επίπεδα περιβαλλοντικής και υδρογραφικής πληροφορίας, όπως οι περιοχές Natura, οι οικότοποι των ίδιων περιοχών και οι χρήσεις γης κατά CORINE, καθώς και τα υδατικά διαμερίσματα και οι υδρολογικές λεκάνες μπορούν να προβληθούν με σχετική διαφάνεια, ώστε το ένα να μην επικαλύπτει το άλλο, βελτιώνοντας έτσι την εμφάνιση του χάρτη όταν είναι ταυτόχρονα ενεργά θεματικά επίπεδα πολλών ενοτήτων. Παρακάτω δίνεται ένα παράδειγμα της απεικόνισης των υδατικών διαμερισμάτων με τη χρήση της διαφάνειας σε αντιπαραβολή με τα επίπεδα διοικητικής διαίρεσης.

4. Η εύρεση σημείου και οικισμού
Μια επιπλέον δυνατότητα που προσφέρει η εφαρμογή παρατίθεται στην παρακάτω εικόνα, στην οποία φαίνεται το αποτέλεσμα όταν ο χρήστης ενδιαφέρεται για ένα συγκεκριμένο σημείο του οποίου τις συντεταγμένες γνωρίζει εκ των προτέρων και έχει πληκτρολογήσει ο ίδιος.

Πέραν των προεπιλεγμένων θεματικών επιπέδων, ο χρήστης, αφού εντοπίσει το σημείο που τον ενδιαφέρει δίνοντας συγκεκριμένες συντεταγμένες, μπορεί να επιλέξει να εμφανίσει επιπλέον πληροφορίες από τη λίστα επιλογών για το ίδιο σημείο και την ευρύτερη περιοχή, πάντα αφού επιλέξει ανανέωση του χάρτη. ![]()
Αντίστοιχα, η εφαρμογή προσφέρει τη δυνατότητα εύρεσης μιας περιοχής με βάση κάποιο γνωστό οικισμό. Ο χρήστης μπορεί να πληκτρολογήσει με κεφαλαία ή πεζά γράμματα στα ελληνικά το όνομα του οικισμού που επιθυμεί να εντοπίσει και στη συνέχεια να ζητήσει «Εύρεση». Η βάση δεδομένων θα εντοπίσει το συγκεκριμένο οικισμό και θα εμφανίσει το χάρτη κεντραρισμένο στο σημείο αυτό, όπως φαίνεται παρακάτω.
Η αναζήτηση και εμφάνιση ενός οικισμού είναι επίσης δυνατή πληκτρολογώντας έστω και τους τρεις πρώτους χαρακτήρες του ονόματος. Στην περίπτωση αυτή όμως η εφαρμογή θα επιστρέψει ως αποτέλεσμα τη λίστα όλων εκείνων των οικισμών που περιέχουν στον τίτλο τους τρεις αυτούς χαρακτήρες, οπότε ο χρήστης θα πρέπει στη συνέχεια να επιλέξει για εμφάνιση τον ζητούμενο. Προσοχή πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι τα ονόματα των οικισμών είναι γραμμένα στην καθαρεύουσα (π.χ. Τρίπολις και όχι Τρίπολη, Ορεστιάς και όχι Ορεστιάδα).

Σποραδικά η εφαρμογή παρουσιάζει αδυναμία εντοπισμού ορισμένων ονομάτων και εμφάνισης των ομώνυμων οικισμών. Αντίστοιχα, στο χάρτη υπάρχουν ανώνυμοι οικισμοί. Το γεγονός οφείλεται σε ελλείψεις του πίνακα από όπου αντλούνται οι σχετικές πληροφορίες. Για τη συμπλήρωσή του ζητούμε τη συνεργασία όσων χρησιμοποιούν τη βάση, έτσι ώστε όταν εντοπίσουν ένα γνωστό μεν στους ίδιους αλλά ανώνυμο οικισμό να μας κοινοποιήσουν το όνομά του και τα συνοδευτικά του στοιχεία (δημοτικό διαμέρισμα/δήμο στον οποίο ανήκει και συντεταγμένες) ώστε να διορθώσουμε ανάλογα τον πίνακα.
5. Συνοδευτική φόρμα καταγγελίας:
Με το εργαλείο
μπορεί ο χρήστης (ξεκινώντας από κλίμακα περίπου 1:100.000) να πλοηγηθεί ώστε σε ξεχωριστό παράθυρο να συμπληρώσει φόρμα καταγγελίας για ένα συγκεκριμένο σημείο ή περιοχή όπου παρατήρησε κάποια παράνομη δραστηριότητα. Στη φόρμα αυτή συμπληρώνονται αυτόματα η διοικητική ταυτότητα της περιοχής (Νομαρχία, Δήμος) καθώς και το καθεστώς προστασίας εφόσον ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 ή σε Εθνικό Πάρκο. Στο τέλος της φόρμας ο χρήστης μπορεί να βρει συνδέσμους για τις ταχυδρομικές ή και ηλεκτρονικές διευθύνσεις των υπηρεσιών, ώστε να μπορέσει, αφού τυπώσει την καταγγελία, να τη στείλει στους αρμόδιους φορείς. Είναι επίσης διαθέσιμος και ένα πίνακας με τις περιοχές αρμοδιότητας των δασαρχείων, δασοφυλακείων και δασονομείων. Να σημειωθεί ότι τα ατομικά στοιχεία του καταγγέλλοντος, μετά τη συμπλήρωση και εκτύπωση της φόρμας, δεν αποθηκεύονται και δε δημοσιεύονται από το WWF Ελλάς.


6. Περιπτώσεις ασυμβατότητας υποβάθρων:
Έγινε προσπάθεια ώστε τα πρωτογενή υπόβαθρα που έχουν χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή να είναι κάθε φορά οι επίσημες εκδόσεις όπως διατίθενται από τις σχετικές υπηρεσίες (ΥΠΕΧΩΔΕ, ΕΣΥΕ, ΓΥΣ), ενώ χρησιμοποιήθηκαν και υπόβαθρα που το WWF Ελλάς προμηθεύτηκε από εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο χώρο ψηφιακών και γεωγραφικών δεδομένων.
Η διαφορετική προέλευση των υποβάθρων έχει προκαλέσει ορισμένα προβλήματα όσον αφορά τη συμβατότητα των ορίων ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα, καθώς διαφορετικοί φορείς πιθανόν να έχουν ακολουθήσει διαφορετική κλίμακα κατά τη χαρτογράφηση/ψηφιοποίηση της πληροφορίας. Στην παρούσα φάση η επέμβασή μας για τη διόρθωση ενός εκ των δύο επιπέδων θεωρήθηκε επισφαλής, κρίνουμε όμως απαραίτητο να επιστήσουμε την προσοχή των χρηστών, βεβαιώνοντας ότι θα παρακολουθούμε τις νεότερες, αρτιότερες εκδόσεις.
Παραδείγματα αυτής της ασυμβατότητας είναι η διαφορά στα όρια του επιπέδου των περιοχών Natura 2000 και των αντίστοιχων Οικοτόπων, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

Κάτι αντίστοιχο παρατηρείται και όταν συνδυάζονται τα βασικά επίπεδα της διοικητικής διαίρεσης με αυτό των οικισμών σε παραθαλάσσια μέρη, οπότε η ακτογραμμή δεν ταυτίζεται πλήρως με τα υπόλοιπα στοιχεία.

Συνοψίζοντας, στα παραδείγματα που περιγράφηκαν παραπάνω επιχειρήθηκε να δοθεί μια απλουστευμένη περιγραφή του τρόπου λειτουργίας της βάσης δεδομένων και των προσφερόμενων εργαλείων της. Με τις εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν για τον ίδιο σκοπό κάθε νέος χρήστης έχει τη δυνατότητα να εξοικειωθεί με τον τρόπο εμφάνισης των δεδομένων και να πειραματιστεί από το σημείο αυτό και μετά σύμφωνα με τις απαιτήσεις και τις ανάγκες του.
Η χαρτογραφική εφαρμογή έχει αναπτυχθεί με εργαλεία ανοιχτού κώδικα (open source). Συγκεκριμένα, για την απεικόνιση των χαρτογραφικών δεδομένων έχει χρησιμοποιηθεί Mapserver 5.2.2, που αποτελεί μια αξιόπιστη πλατφόρμα για την δημοσίευση χωρικών δεδομένων και χαρτογραφικών εφαρμογών στο διαδίκτυο. Τα ψηφιακά υπόβαθρα που χρησιμοποιούνται είναι σε μορφή ESRI Shapefile, ενώ για υπόβαθρα μεγάλου μεγέθους έχει χρησιμοποιηθεί η δυνατότητα tiling που παρέχει ο Mapserver. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αν ένα υπόβαθρο είναι πολύ μεγάλο σε μέγεθος, λόγω της πληθώρας πληροφοριών που περιέχει (π.χ. ισοϋψείς καμπύλες), υπάρχει η δυνατότητα να «κοπεί» σε μικρότερου μεγέθους αρχεία και ο Mapserver να αποφασίζει ποιο θα «φορτώσει», ανάλογα με τις συντεταγμένες του σημείου στο οποίο βρισκόμαστε, κερδίζοντας έτσι σε χρόνο και πόρους.
Για την ανάπτυξη της εφαρμογής χρησιμοποιήθηκε η γενικής χρήσης γλώσσα προγραμματισμού PHP 5.0 και ιδιαίτερα οι ειδικές για το Mapserver συναρτήσεις που περιλαμβάνονται στη λειτουργική μονάδα PHP Mapscripts. Παράλληλα, ορισμένοι αυτοματισμοί που αυξάνουν τη λειτουργικότητα της εφαρμογής έχουν αναπτυχθεί με χρήση της γλώσσας προγραμματισμού Javascript. Τέλος, για την ανάπτυξη της βάσης δεδομένων και τη διαχείριση των χρηστών χρησιμοποιήθηκε η πλατφόρμα MySQL 5.1
Για επιπλέον διευκρινήσεις μπορείτε να επικοινωνείτε με την κ. Ναταλία Καλεβρά (n.kalevra@wwf.gr) ή την κ. Παναγιώτα Μαραγκού (p.maragou@wwf.gr).